بازار هدف چیست و چگونه تعیین می‌شود

از شناخت مشتری و نیازهایش تا انتخاب بازارهای مناسب و طراحی کمپین‌های هدفمند

اگر می‌خواهید کسب‌وکارتان را در بازارهای جدید توسعه دهید یا محصولات جدیدی عرضه کنید، برای به حداکثر رساندن موفقیت خود، باید بازارهای هدف خود را پیدا کنید. بازار هدف گروهی از افراد هستند که ویژگی‌های مشترکی دارند و به عنوان بهترین مشتریان بالقوه برای محصولات یا خدمات شما شناسایی شده‌اند. مثلا اگر فروشنده کتاب هستید، مشتری شما خواننده‌ای است که تمایل و توانایی مالی برای خرید کتاب را دارد. بنابراین، دانستن اینکه مشتری بالقوه شما کیست، بسیار مهم است زیرا هرچه بیشتر درباره مشتری خود بدانید، دستیابی به او آسان‌تر خواهد بود.

مشتری شما کیست؟

اطلاعات جمعیت‌شناختی، جغرافیایی و روان‌شناسانه مشتری خود را بدانید. همچنین باید دسته‌بندی‌های خاص خود را نیز اضافه کنید تا واقعا مشتری هدف خود را بشناسید. برای این منظور، یک پروفایل هویتی برای مشتری خود بسازید و به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:

سوالات پروفایل مشتری

  • جمعیت‌شناختی
    • مشتری شما زن است یا مرد؟
    • سن و سطح تحصیلات آنها چقدر است؟
    • مجرد یا متاهل هستند؟
    • شغل آنها چیست؟
  • جغرافیایی
    • در شهر، حومه یا مناطق روستایی زندگی می‌کنند؟
    • خانه خود را اجاره کرده‌اند یا مالک هستند؟
    • عضو چه گروه‌ها، انجمن‌ها یا باشگاه‌هایی هستند؟
    • در اوقات فراغت خود چه می‌کنند؟
    • آیا سرگرمی خاصی دارند؟
    • از کدام فروشگاه‌ها خرید می‌کنند؟
    • از پول نقد، کارت اعتباری یا ارز دیجیتال استفاده می‌کنند؟
  • روان‌شناسانه
    • سبک زندگی و موقعیت اجتماعی مورد انتظار آنها چیست؟
    • سطح دانش آنها در مورد محصول یا خدمات شما چقدر است؟
    • نگرش‌ها، ارزش‌ها و باورهای شخصی آنها چیست؟
    • از چه نظر شبیه شما هستند؟
    • چه تفاوت‌هایی با شما دارند؟

چرا مشتریان خرید می‌کنند؟

مشتریان بر اساس «خواست» یا «نیاز» خرید می‌کنند. بنابراین باید خواسته‌ها و نیازهای آنها را کشف کنید و برای این کار، دریابید که محصول یا خدمات شما چگونه این میل یا نیاز را برطرف می‌کند. در نهایت، محصول یا خدمات شما زمانی فروش می‌رود که مشتری از «ویژگی» موجود در محصول یا خدمات شما یک «منفعت» دریافت کند.

  • «منفعت» ناملموس است: برای مثال منفعت کتاب «نمادهای شما»، این است که شهود و ذهن‌آگاهی خواننده را افزایش داده و نسبت به چالش‌های زندگی بینش ایجاد می‌کند.
  • «ویژگی» ملموس است: برای مثال، کتاب «نمادهای شما»، دارای ۱۶۰ صفحه، ۴۰ موضوع حکمت باستانی، ۸۳ جدول و ۲۲ تصویرسازی است.

چگونه فهرست منفعت و ویژگی را بسازیم؟

برای ایجاد فهرست منفعت و ویژگی، ابتدا با منافع محصول یا خدماتتان شروع کنید. می‌توانید حتی با دیگران بارش فکری کنید و هر منفعتی که به ذهنتان می‌رسد را، بدون توجه به عجیب بودن آن، یادداشت کنید. سپس فهرست ویژگی‌ها را تهیه کرده و پس از آن، یک منفعت را به یک ویژگی ارتباط بدهید. تلفیق منفعت و ویژگی در مثال بالا: کتاب «نمادهای شما»، ۴۲ موضوع حکمت باستانی را ترکیب می‌کند تا به افزایش شهود شما کمک کند.

تطبیق منافع و ویژگی‌ها به شما کمک می‌کند تا محتوای تبلیغاتی، بازاریابی و فروش هدفمند خلق کنید. محتوایی که مشتریان شما را درگیر کند. از «فهرست ترکیبی منفعت و ویژگی» برای ساختن یک تبلیغ ۳۰ ثانیه‌ای با ۷۵ تا ۱۰۰ کلمه استفاده کنید تا توضیح دهید چرا افراد باید محصول یا خدمات شما را بخرند.

چرا؟ چون معمولا فقط یک دقیقه یا کمتر فرصت دارید تا محصولی را به خریدار معرفی کنید. بعد از یک دقیقه، مشتری تمرکز خود را از دست داده و اگر برایش جذاب نباشد، دیگر به حرف شما گوش نمی‌کند. 

بازارهای اولیه و ثانویه

حال که مشتری خود را به صورت عمیق شناختید و می‌دانید چگونه می‌توانید نیازها و خواسته‌های او را برطرف کنید، زمان آن رسیده که درباره «بازارهای» خود نیز تحقیق کنید. یک کسب‌وکار ممکن است بیش از یک «بازار هدف» داشته باشد. یک بازار هدف اولیه وجود دارد که تمرکز اصلی شماست و یک بازار هدف ثانویه که کوچک‌تر است اما پتانسیل رشد دارد.

مثال: اگر شما یک کتاب‌فروشی یا فروشگاه خرده‌فروشی هستید، بازار اولیه مشتریان خود فروشگاه خواهد بود و بازار ثانویه می‌تواند شامل فروش آنلاین، نمایشگاه‌ها، سفارشات پستی، رویدادهای محلی و دورهمی‌ها، ارائه تخفیف به سازمان‌های بزرگ باشد.

دستیابی به بازارها

اکنون زمان آن رسیده که یک برنامه برای ورود به این بازارها تدوین و اجرا کنید. برنامه باید شامل استراتژی‌های رسانه‌ای، پیام‌های خاص و تکنیک‌های نفوذ در بازار باشد.

استراتژی‌های رسانه‌ای

برای توسعه بازار هدف، رسانه‌های مهم مانند پادکست‌ها، مجلات، رسانه‌های اجتماعی یا دیگر تاثیرگذاران در بازار خود را شناسایی کنید. رسانه‌ها معمولا گسترده‌ترین مخاطبان و قدرت نفوذ را دارند. بنابراین، با پوشش رسانه‌ای نسبت به محصول و خدمات خود، در هر دو بازار اولیه و ثانویه آگاهی بیشتری ایجاد می‌کنید. رسانه، همزمان که به مخاطب دسترسی دارد و آن را در اختیار شما قرار می‌دهد، دید و اعتبار شما را نیز تثبیت می‌کند.

تبلیغات در رسانه‌هایی که با مخاطب هدف شما در ارتباط هستند، برای شما ماندگاری ایجاد کرده، محصول یا خدماتتان را قابل رویت‌تر می‌کند و در درازمدت فروش بیشتری برای شما به ارمغان می‌آورد؛ زیرا به صورت مستمر و البته موثر، به بازارهای هدف خود دسترسی پیدا می‌کنید. پس رسانه‌های خود را عاقلانه انتخاب کنید.

کمپین‌های هدفمند

طراحی کمپین‌هایی که با بازارهای خاص شما همخوانی داشته باشند، برای دستیابی موثر به مخاطبان هدف بسیار مهم است. انواع پیام‌رسانی هدفمندی که باید انجام دهید عبارتند از: کمپین‌های ایمیلی، رپورتاژهای مطبوعاتی و پست‌های شبکه‌های اجتماعی.

هنگام طراحی پیام، علایق فردی، نیازها، خواسته‌ها و ترجیحات مشتری در بازار جدید خود را در نظر داشته باشید؛ حتی ممکن است بر اساس روشی که برای رساندن پیام‌های هدفمند خود استفاده می‌کنید، مجبور شوید از کمپین‌های متفاوتی استفاده کنید. به یاد داشته باشید که منافع و ویژگی‌ها و ارزش منحصر به فرد محصول یا خدمات خود را لحاظ کرده و مزیت رقابتی خود نسبت به دیگران را نیز فریاد بزنید.

پرسش‌های متداول

بازار هدف یعنی چه؟

بازار هدف گروهی از مشتریان است که ویژگی مشترک دارند و بهترین خریداران بالقوهٔ محصول شما هستند. کمپین و پیام تبلیغاتی برای همین گروه طراحی می‌شود.

تفاوت بازار هدف و پرسونا چیست؟

بازار هدف یک گروه بزرگ است، اما پرسونا یک مشتری فرضی و نمونه از همان گروه با نام، سن و رفتار خرید مشخص است.

بازار هدف را چطور تعیین کنیم؟

از دادهٔ فروش و مشتریان فعلی شروع کنید، رقبا را بررسی کنید، ویژگی را به منفعت وصل کنید، پرسونا بسازید، کانال را انتخاب کنید و نتیجه را اندازه بگیرید.

جمع‌بندی

به یاد داشته باشید: اگر مردم از حضور شما باخبر نشوند، چطور می‌دانند باید از شما خرید کنند؟ هرچه به بازارهای بیشتری خود را معرفی کنید، شانس بیشتری برای کسب‌وکار موفق و افزایش فروش محصولات و خدمات خود خواهید داشت.